BPSB2D, SEMARANG – Tari Ellur utawa Eling Sedulur minangka tarian ciptaan anyar sing dijupuk saka salah sawijining crita legenda nalika jaman pamaréntahan Bupati Singayuda saka wilayah Arenan kang ana ing pinggiring kali Gintung (saiki Kecamatan Kaligondang, Kabupaten Purbalingga, Jawa Tengah). Tarian iki ditampilké rikala acara Parade Seni daerah taun 2018 ing Museum Ranggawarsita Semarang (31/7).

Ing wektu paprentahan Adipati Singayuda sing duwe gelar Adipati Kertabangsa, duwe anak loro cacahe yaiku R. Pertimasa lan Roro Pertiwati. Pertimasa nduweni katyasan sekti mandraguna lan nduwe ajian rawarontek. Dene anake wadon kang aran Roro Pertiwati dadi anak mantune Adipati Onje. Ing wektu iku Adipati Kertabangsa ngupaya nggolek pengganti dhampare kadipaten, nanging dudu R. Pertimasa kang ngganti dadi adipati. R. Pertimangsa sing seneng nyinaoni ilmu sihir ora entuk tahta kadipaten, amarga bapake yaiku Adipati Kertabangsa luwih seneng diganti dening putra mantune yaiku bojone Roro Pertiwi.

  1. Peritimasa kuciwa banjur mutusake ninggalake Arenan lan ndhelik ing gua kang jenenge Goa Watu Wedus sing dumunung ing dusun Salam, desa Sindang. Desa kasebut cukup adoh saka Arenan. Ing guwa iki Perimasa nyamar nalika awan. Amarga rasa kuciwa, dheweke nggawe masalah ing desa Arenan ing wayah wengi. Iki sing nyebabake kerusuhan ing wewengkon Arenan.

Pertiwati sadar marang kasunyatan iki menawa rakyate urip ing sajroning bebaya amarga polah tingkahe kakange. Saliyane iku Pertiwati uga nyadari yen bojone diancam amarga rebutan tahta kadipaten. Sabanjure Pertiwati lan bojone nduwe niatan mateni kakange kanti sesideman. Dheweke nyiapake daharan arupa pepes pindang iwak tambra sing ameh disuguhake kanggo Pertimasa ing goa papan pendhelike kakange.  Pertimasa curiga marang adhine. Nanging, Pertiwati alon-alon bisa ngyakinake saengga Pertimasa metu saka guwa lan dahar pepes iwak tambra sing digawa adhine. Pinuju Pertimasa dhahar, prajurit kadipaten sing  wis siaga sakdurunge ngepung lan nutup lawang Goa Watu Wedus nganggo watu nganti Pertiasa ora bisa mlebu goa maneh. Sabanjure Pertimasa bisa dilumpuhake lan tewas.

Sadurunge tewas, Pertimasa ngetokaké pepali marang warga Arenan supaya ora mangan iwak tambra sing ana ing kali Gintung. Sapa wae kang tetep mangan iwak tambra bakal nandhang cacat, amarga wis tegel marang kulawargane dhewe.

Adhedasar crita mau, koreografernyiptakake tari lengger banyumasan kanthi irah-irahan “Ellur” yaiku saka basa Jawa Eling Sedulur sing tegese urip ing donya kudu eling marang sepadha-padha, utamane karo sanak sedulur. Kita urip ing bebrayan kudu tumindak becik marang liyane. aja nganthi podo padudon karo tanggane apa maneh karo sedulure, amarga urip rukun kuwi bisa marakake kahanan sing ayem lan tentrem. Dene urip sing kebak padudon marakake kahanan sing ala, ora tentrem, akhire bisa nuwuhake crah ing bebrayan. Urip guyub rukun kudu tansah dipepetri.